Falanga-Aleksander Wielki

Piechota Aleksandra Wielkiego składała się głównie z ciężkozbrojnych hoplitów wyposażonych w długie 4-metrowe włócznie zw. sarissami. Walczyła w szyku falangi macedońskiej ulepszonej przez Aleksandra, który zmienił jej uzbrojenie i ustawienie w boju. Często stosował szyk ukośny falangi (rys. 1), która miażdżyła słabsze prawe skrzydło falangi nieprzyjaciela i rozbijała jego formację, zmuszając do odwrotu.

 .

Falanga macedońska z charakterystycznym ustawieniem pik przez piechurów – pierwsze szeregi poziomo, kolejne ku górze. Taka formacja była niezwykle silna i skuteczna w walce

Jazda Aleksandra Wielkiego, wspierająca falangę piechoty, często formowana była w kształt klina na czele którego stał dowódca. W takim szyku uderzał on na falangę nieprzyjaciela, rozbijając jej szeregi. Elitarnym oddziałem kawalerii Aleksandra byli  hetajrowie –  korpus złożony z młodych arystokratów macedońskich.

Ważne daty (Aleksander Wielki)

WAŻNE DATY:
(lata przed Chrystusem)
336-objęcie przez Aleksandra tronu macedońskiego po śmierci ojca, Filipa II
334-początek wyprawy do Azji Mniejszej przeciw Persji, zwycięstwo w bitwie nad rzeką Granikos (Granik)
333-zdobycie Gordon, przecięcie węzła gordyjskiego, zwycięstwo Aleksandra nad królem perskim Dariuszem III w bitwie pod Issos
332-podbój Fenicji i Egiptu
331-bitwa pod Gaugamelą, opanowanie Mezopotamii i Persji właściwej, zajęcie Persepolis, ogłoszenie Aleksandra królem Persji
327-ślub Aleksandra z Roksaną, księżniczką z Sogdiany, początek wyprawy do Indii
326-zwycięstwo nad królem Indii Porosem w bitwie nad rzeką Hydaspes
325-bunt oddziałów wojskowych Aleksandra, zmuszający go do odwrotu
323-nagła śmierć Aleksandra w Babilonie

Podboje Aleksandra Wielkiego

Podboje Aleksandra Wielkiego
Po przekroczeniu gór Taurus jesienią 333 p.n.e. stoczył zwycięską bitwę pod Issos, gdzie rozbił wojska Dariusza III. Potem ruszył na południe, zdobywając m.in. fenickie miasto Tyr (po 7-miesięcznym oblężeniu). Bez walki zajął Egipt (gdzie uważano go za wybawiciela z niewoli perskiej). 332 p.n.e. założył Aleksandrię, odwiedził sanktuarium Amona w oazie Siwa i koronował się na faraona Egiptu. Wiosną 331 p.n.e. przybył do Mezopotamii. Pod Gaugamelą pokonał ostatecznie Persów, zajął Suzę, Babilon, Persepolis. Z Ekbatany rozpuścił kontyngenty greckie, otaczając się głównie Macedończykami. Po śmierci Dariusza III (330 p.n.e.) ogłosił się jego następcą, przejmując ceremoniał i zwyczaje perskie oraz kult władcy. Następnie opanował tereny obecnego Afganistanu i północno-wschodniego Iranu (329-327 p.n.e.). Wiosną 327 p.n.e. wyruszył na podbój Indii. Udało mu się dotrzeć do rzeki Indus, jednak bunt wojsk zmusił go do odwrotu, podczas którego poniósł olbrzymie straty.

Ważne daty- Filip II Macedoński

WAŻNE DATY:

• 359-objęcie tronu macedońskiego przez Filipa II
• 357-podbój złotodajnych gór Pangajon
• 356–podporządkowanie Pajonii, Ilirii i zachodniej Tracji
• 356–346-wojna święta o niezawisłość Delf
• 352-bitwa na Polu Krokusowym; zajęcie Tesalii przez Filipa
• 346-pokój Filokratesa
• 342-antymacedoński sojusz zawarty między Koryntem, Megara i Tebami z inicjatywy Aten
• 338-bitwa pod Cheroneą; zwycięstwo Filipa II nad greckimi miastami-państwami; utworzenie Związku Korynckiego; koniec okresu Grecji klasycznej, początek dominacji Macedonii w całej Grecji
• 337-ogłoszenie wojny Związku Korynckiego z Persją
• 336-śmierć Filipa II
• W roku 1977 archeolodzy odkryli grobowiec Filipa II na cmentarzysku królewskim w Verginie.

Oddział armii macedońskiej urofmowany w falangę

Oddział armii macedońskiej urofmowany w falangę 

W roku 357 przed Chr. Filip opanował bogate w złoża surowców, głównie złota, góry Pangajon, co pozwoliło mu na rozbudowę armii i rozpoczęcie kosztownych kampanii wojennych. Rok później (356 przed Chr.) ekspansja macedońska skierowana została na północ, uzależnione  zostały: Pajonia, Iliria i zachodnia Tracja.

Trzecia wojna święta, tocząca się między Tebami a Fokidą w latach 356–346 przed Chr., dała Filipowi II pretekst do ingerencji w sprawy środkowej Grecji. W roku 352 przed Chr. w bitwie na Polu Krokusowym w Tesalii król macedoński zadał klęskę Fokejczykom, odgrywającym w tym czasie główną rolę w tej części kraju. Zwycięstwo to stało się przełomem w wojnie i postawiło Macedonię na pozycji militarnej potęgi centralnej Grecji. Podjęta przez Ateńczyków próba utworzenia ogólnogreckiego sojuszu przeciw Macedonii nie powiodła się. Działania wojenne zakończył pokój Filokratesa podpisany w roku 346 przed Chr. Po ostatecznym pokonaniu Fokejczyków Filip II otrzymał miejsce i głos w amfiktionii delfickiej i stał się opiekunem Delf, miejsca o szczególnej randze dla wszystkich Greków. Rozpoczął się okres dominacji Macedończyków w środkowej Grecji. W roku 349 przed Chr. Filip przejął kontrolę nad Półwyspem Chalkidyckim (ostatnie niezależne miasto, Olint, poddało się w roku 348 przed Chr.), a w roku 342 przed Chr. nad całą Tracją i Epirem.

Ateńczycy, którzy nie mogli pogodzić się z dominującą pozycją Macedonii, utworzyli w roku 342 przed Chr. sojusz wojskowy, w skład którego, oprócz Aten, weszły m.in. Korynt, Megara i Teby. Do decydującej bitwy, która stała się momentem przełomowym w dziejach Grecji, doszło 2 VIII 348 r. przed Chr. pod Cheroneą w Beocji. Filip II odniósł całkowite zwycięstwo nad koalicją greckich miast-państw i tym samym objął zwierzchnictwo nad całą Grecją.

Na kongresie pokojowym w Koryncie, w którym nie uczestniczyła jedynie Sparta, Filip utworzył Związek Koryncki i stanął na jego czele jako hegemon. Rok później (337 przed Chr.) scalający Macedonię i Grecję Związek Koryncki ogłosił wojnę z państwem perskim. Filip II przystąpił do organizowania wyprawy, zdołał nawet wysłać pierwszą ekspedycję, ale w roku 336 przed Chr. został zamordowany w niewyjaśnionych okolicznościach. Zabójcą prawdopodobnie był jego przeciwnik polityczny, ale istnieje także hipoteza, że udział w morderstwie brali: syn władcy  Aleksander lub królowa Olimpias, którą Filip odsunął, poślubiwszy Kleopatrę. Dzieło Filipa II kontynuował jego syn i następca, Aleksander Wielki.

Zmiany przeprowadzone przez Oktawiana Augusta

1. -Reformy armii:

• Legiony -> Wojsko zawodowe, 20 lat służby ze stałym wyposażeniem weteranów, do którego rzadko byli wcielani ludzie z prowincji.
• Auxilia ->wojska z prowincji, oddziały posiłkowe, głównie oparte na jeździe. Żołnierze po odbyciu służby otrzymywali obywatelstwo rzymskie. Oficerami byli ekwici.
• Pretorianie - gwardia cesarska,dowódcy(wyłącznie)ekwici którzy zajmowali najwyższe po cesarzu miejsce w państwie.
• Cohortes Urbanae- kohorty miejskie, coś o charakterze  dzisiejszej straży miejskiej,na czele których stał prefekt miasta.

1. -Granice państwa zostały oparte o naturalne granice (rzeki, pustynie itp.) 
2. -Ujednolicił organizację państwa i prowincji, które podzielono na podległe władzy senatu oraz cesarza. W prowincjach stacjonowały legiony. 
3. -Władzę nad samym Rzymem i całą Italią sprawował cesarz, mający pod komendą jednostki gwardii przybocznej- pretorianów.
4. -W celu zapewninia armii odpowiednich środków finansowych na utrzymanie powstał specjalny skarb wojskowy.
5. -Służba w wojsku od 16 do 24 roku życia, po zakończeniu służby duży przydział ziemi; wojsko liczylo 300tys. żołnierzy)
6. -Usunął Zgromadzenie Ludowe, ograniczył władzę senatu. Pozostawił tylko niektóre urzędy (w tym np.konsula)
7. -Uznał się za najwyższego kapłana (kult boski władców Imperium)

Zasięg imperium rzymskiego za panowania Augusta. Żółty kolor oznacza tereny imperium w roku 31 p.n.e. Poszczególne kolory zielone pokazują zdobyte tereny przez Augusta, kolor różowy to tereny zależne, przyłączone w późniejszych latach.

Reformy Gajusza Mariusza

Reformy:

• -Ochotnikiem armii mógł zostać każdy obywatel rzymski, niezależnie od majątku.
• -Służba trwała 20 lat. Na koniec była wynagradzana nadaniem ziemi.
• -Armia miała charakter zawodowy
• -Dawała szansę na wybicie się, zyskanie sławy, majątku i pozycji dla swojej rodziny.
• -Zlikwidowanie manipułów, a podstawową jednostką legionów stała się kohorta.
• -Legion dzielił się więc na 10 kohort, które stanowiły silną jednostkę bojową. Wzrosła prawdopodobnie znacznie - przynajmniej teoretycznie - liczebność legionu, miał on obejmować ok. 6200 żołnierzy.
• -Zniesiono podział  na rodzaje legionistów.
• -Jednolite uzbrojenie legionistów. Otrzymywano tez znaki wojskowe w postaci orła.
• -Żołnierze otrzymywali na koszt państwa uzbrojenie (wcześniej legionista ekwipował się na własny koszt)
• -Modyfikacja pilum, dzięki czemu broń ta zwiększyła swoją skuteczność. Poza tym w walce posługiwano się mieczem (gladius), tarczą, żołnierze nosili hełmy oraz pancerz.  Dźwigał też narzędzia do budowania palisady obozu, menażkę, wiaderko na wodę, śpiwór i płaszcz, przybory do czyszczenia zbroi, siekierkę, rzemienie i łańcuchy do pętania jeńców, a także w worku siatkowym rację żywności na trzy dni: krupy, bekon, suchary, ser, fasolę lub bób.

Legionista rzymski po reformie Mariusza

W oczach starożytnych (Temistokles)

W OCZACH STAROŻYTNYCH:
O Temistoklesie w starożytności pisali: Arystoteles w „Ustroju politycznym Aten”, Diodor Sycylijski w „Bibliotheke” (Biblioteka), Herodot w „Dziejach”, Nepos w „Żywotach wybitnych mężów”, Plutarch z Cheronei w „Moraliach”, Tukidydes w „Wojnie peloponeskiej”.

Wśród starożytnych uważany był za postać kontrowersyjną. Dzieła Herodota i Plutarcha noszą ślady korzystania ze źródeł nieprzychylnych Temistoklesowi. Natomiast Tukidydes tak go oceniał „... zasługiwał na większy podziw niż ktokolwiek inny; dzięki bowiem wrodzonemu talentowi, bez żadnych uprzednich, czy późniejszych studiów, oceniał po krótkim zastanowieniu najtrafniej każdą aktualną sytuację i najlepiej przewidywał daleką przyszłość ... Bystro przenikał dobre i złe strony przyszłych wypadków, osnutych jeszcze mrokiem tajemnicy. Słowem był to człowiek, który dzięki wrodzonemu geniuszowi umiał od razu trafić w sedno rzeczy".

Rodzina (Temistokles)

RODZINA:

Temistokles był dwukrotnie żonaty, obie żony były Atenkami. Druga z nich, Archippe, wyjechała wraz z nim i młodszymi dziećmi do Azji. Dwie córki Temistoklesa nosiły niezwykłe imiona: Sybaris i Italia.

Ostatnie lata (Temistokles)

OSTATNIE LATA:
Ścigany Temistokles uciekł z Argos na Korkyrę (ok. 467 p.n.e.) , później do Epiru, gdzie jako błagalnik znalazł schronienie u króla Molossów, Admeta, aby ostatecznie w 465 p.n.e. znaleźć się na dworze króla perskiego Artakserksesa I Makrocheira, który za dobrą służbę oddał mu we władanie Magnezję, Lampsakos i Myontos, nad którymi panował jako perski namiestnik. Zmarł – według Tukidydesa – śmiercią naturalną, według innych autorów popełnił samobójstwo (otruł się), nie chcąc walczyć przeciwko swoim rodakom po stronie Persów.

Upadek i emigracja (Temistokles)

UPADEK I EMIGRACJA:
Polityka Temistoklesa wrogości wobec Sparty napotkała opór Kimona, który główne zagrożenie widział w Persach. Ataki na Temistoklesa pojawiły się już około połowy lat siedemdziesiątych. W 472 lub 471 p.n.e. Temistokles padł ofiarą ostracyzmu w Atenach. Udał się wówczas do Argos (wrogiego Sparcie), gdzie prowadził ożywioną działalność antyspartańską. Przebywał także w Mantinei i innych miastach-państwach Peloponezu. Władze Sparty zaniepokojone efektywnością poczynań Temistoklesa na Peloponezie, oskarżyły go w Atenach o współdziałanie z Pauzaniaszem w knowaniach z Persami. Na podstawie wątpliwych dowodów wrogowie Temistoklesa doprowadzili do zaocznego skazania go na śmierć.

Wojna z Persją (Temistokles)

WOJNA Z PERSJĄ:

W efekcie szeroko zakrojonej akcji rozbudowy floty w momencie agresji perskiej w 480 p.n.e. Ateny dysponowały już ok. 300 okrętami (3 lata wcześniej tylko 70), przy czym wszystkie nowe okręty były nowoczesnymi trierami. Flota ateńska stała się najsilniejszą w całej Grecji i Ateny wysunęły się na pierwszy plan w wojnie z Persją. Temistokles brał udział w nierozstrzygniętej bitwie pod Artemizjonem w sierpniu 480 p.n.e. Był autorem planu ewakuacji ludności Aten na Salaminę oraz koncentracji floty ateńskiej w Zatoce Salamińskiej po klęsce pod Termopilami. Mimo że formalnie to nie on dowodził siłami greckimi w bitwie pod Salaminą, to niemal w całości jemu należy przypisać sukces w tej bitwie. Spartanie byli przeciwni walce w tym momencie z silniejszą flotą perską, zamierzając wycofać się na Peloponez, jednak on sprowokował Persów – wiedząc, że warunki sprzyjają Grekom, zawiadomił Kserksesa przez swojego zaufanego niewolnika Skinnosa, że Hellenowie zamierzają uciec. W tej sytuacji perski władca wydał rozkaz natychmiastowego otoczenia i zniszczenia floty greckiej. Bitwa okazała się całkowitym sukcesem połączonych sił greckich. Po ostatecznym zwycięstwie Greków pod Platejami w 479 p.n.e., nie wierząc w trwałość sojuszu Aten ze Spartą, Temistokles odbudował Pireus, był inicjatorem rozpoczęcia odbudowy zniszczonych przez Persów Aten od wzniesienia murów obronnych, co spotkało się ze sprzeciwem Sparty, oraz połączenia Aten z Pireusem tzw. długimi murami. W 478 p.n.e. nie dopuścił do ukarania miast neutralnych lub stojących po stronie perskiej podczas najazdu perskiego, przeciwstawiając się w ten sposób Sparcie, dążącej do hegemonii w Grecji. Był współtwórcą, obok Arystydesa, I Ateńskiego Związku Morskiego (zima 478/477 p.n.e.).

Na szczytach władzy (Temistokles)

                                                                         NA SZCZYTACH WŁADZY:
W 493/2 p.n.e. wybrany został na archonta-eponima[potrzebne źródło] i zaraz rozpoczął umacnianie Pireusu, ateńskiego portu i bazy floty. Wystąpił z planem budowy potężnej floty na bazie dochodów z nowo odkrytych złóż srebra w górach Laurion (około 200 talentów rocznego dochodu) i pomimo opozycji, której przewodził Arystydes Sprawiedliwy, proponującej rozdanie zysków pomiędzy obywateli, udało mu się przekonać ateńskie Zgromadzenie Ludowe do swojego planu. Temistokles uzasadniał potrzebę budowy silnej floty wymogami wojny z Eginą, choć wiedział, że flota ta przyda się w nieuniknionej konfrontacji z Persami, którzy w tym momencie wydawali się odlegli i nie budzący obawy u większości Ateńczyków. Przy okazji doprowadził do wygnania z Aten swojego najgroźniejszego (w owym czasie ) przeciwnika politycznego Arystydesa (483 lub 482 p.n.e.).

Ciekawostki O Leonidasie

1/  W Sparcie panowało zawsze (do roku 215p.n.e) dwóch królów. Byli to tzw. Agiadowie (Eurystenedzi) i Europontydzi (Proklidzi). Leonidas był ,,Agiadem''.

2/ Dlaczego tylko 300 ludzi (lochos - oddział) poszło pod Termopile?
W Sparcie było wówczas święto, które uniemożliwiało im wysłanie armii.
Prawdopodobnie obawiano się buntu Helotów.

3/ Oprócz tych 300 hoplitów pod Termopile poszło tyle samo helotów.
Greckie wojsko wg różnych źródeł podaje liczbę 7.4 tyś. Greków walczących w przełęczy.

4/ Leonidas odwołał Greków, gdy zobaczył, że Persowie ich okrążają. Sam ze Spartiatami uciec nie mógł, gdyż zabraniały tego prawa.

Ciekawostki o Gajuszu Juliuszu Cezarze

1/ Wojny Cezara:
Cezar nie chciał rezygnować z planów podboju świata. Cały czas kontynuował wojny. Do swoich zwycięstw mógł zaliczyć;

• pokonanie Farancesa – uzurpatora do władzy w królestwie Piemontu. Zwycięstwo to Cezar podsumował trzema słowami - „veni, vidi, vici” – przybyłem, zobaczyłem, zwyciężyłem. 
• W 46 roku p. n. e. Cezar pokonał wojska w Afryce Północnej; 
• W 45 roku p. n. e. pokonał pod Mudaną w Hiszpanii synów Pompejusza. 

(W przerwach pomiędzy bitwami Cezar wracał do Rzymu, miał jednak problem z ustaleniem podstaw, na których mogłaby opierać się jego władza.)

2/Spisek przeciwko Cezarowi:
Od 59 roku p. n. e. Cezar pięciokrotnie był wybierany konsulem i trzykrotnie dyktatorem. Ostatecznie w 44 roku został mianowany dyktatorem wieczystym. Miał to być tytuł dożywotni i taki był. Cezar nie cieszył się nim długo. 15 marca 44 roku p. n. e. został zasztyletowany. Otrzymał 23 ciosy sztyletem, z czego tylko 1 był śmiertelny.

Głównymi spiskowcami byli: 

• Marek Juniusz Brutus, 
• Decymus Juniusz Brutus, 
• Gajusz Kasjusz Longinus, 
• Gajusz Treboniusz, 
• Serwiusz Sulpicjusz Galba, 
• Lucjusz Mincjusz Basylus, 
• Publiusz Serwiliusz Kaska: 
• Lucjusz Tiliusz Cymber. 

(Byli oni najbardziej zaufanymi współpracownikami Cezara, ale nie docenił ich. Zawdzięczali mu duże majątki i wysokie urzędy państwowe, czego nie mogli znieść. To właśnie pchnęło ich do zamordowania Cezara.)

Ponieważ Cezar formalnie nie mógł uznać Cezariona za swego syna, więc jeszcze przed śmiercią na swego dziedzica wyznaczył wnuka swej młodszej siostry - Gajusza Oktawiusza, który przyjął nazwisko Gajusz Juliusz Cezar Oktawian. 1 stycznia 42 roku p. n. e. Cezar na mocy uchwały senatu i ludu rzymskiego został zaliczony w poczet bogów jako Divus Iulius (Boski Juliusz). 

Cytaty Gajusza Juliusza Cezara

"Czyż nie wydaje się wam, że mam powód do płaczu, jeżeli Aleksander będąc w moim wieku panował już nad tylu ludami, a ja nie dokonałem jeszcze ani jednego sławnego czynu?"
                             --źródło: Swetoniusz, Żywoty Cezarów; Plutarch, Cezar



"Łotrostw, które uprawiają poza granicami państwa, nie poczytują za hańbę, przeciwnie, chwalą się, że czynią to dla ćwiczenia i zahartowania młodzieży"
                             --opis: o Germanach 


"Miej to zawsze w pamięci i w sercu, byś jak rafy unikał słowa nie słyszanego dotąd i niezwykłego"
                              --opis: sedno rozważań nad jasnością formułowania i wyrażania myśli


"Powszechna wada natury powoduje, że nigdy nie widzianemu i nie znanemu ufamy więcej i że budzi ono w nas strach"
łacina: [Communi fit vitio naturae, ut invistatis atque incognitis magis confidamus vehementiusque exterreamur]
                               --źródło: Gajusz Juliusz Cezar, O wojnie domowej II, 4


"Przybyłem, zobaczyłem, zwyciężyłem!"
łacina: [Veni, vidi, vici!]
                                         --źródło: list do przyjaciela, Amintiusa


"To niemożliwe, ażeby w końcu nie stać się tym, za kogo inni cię mają"


"Uważajcie na ludzi, którzy się nie śmieją. Są niebezpieczni"


"Wierzymy chętnie w to, czego pragniemy i spodziewamy się, że nasze uczucia podzielają inni"
łacina: [Quae volumus, ea credimus libenter, at quae sentimus ipsi, reliquos sentire speramus]

"Zdradę kocham, zdrajców nienawidzę"